Chẩn đoán và theo dõi đáp ứng điều trị bệnh nấm tóc trên Trichoscopy

Ngày đăng: 19/06/2017 Admin

1. Đại cương

Nấm tóc là một tình trạng nhiễm nấm nông vùng da đầu, thường gặp ở trẻ nhỏ. Căn nguyên chủ yếu do Trichophyton và Microsporum. Mặc dù hiện nay xét nghiệm nấm vẫn là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán xác định nấm tóc nhưng đôi khi khá mất thời gian trong chờ đợi kết quả cấy nấm khi soi tươi là âm tính. Với sự hỗ trợ của Trichoscopy-một kĩ thuật sử dụng dermoscopy để đánh giá tình trạng tóc và da đầu, chúng ta có thể dễ dàng tiếp cận và chẩn đoán bệnh lý nấm tóc.
2. Hình ảnh nấm tóc trên Trichoscopy

Dưới trichoscopy có thể quan sát thấy:

+ Comma hair: tóc hình dấu phẩy, là hình ảnh sợi tóc bị uống cong, đứt gãy do bị lấp đầy bởi các sợi nấm. Có thể quan sát thấy trong nấm nội sợi và nấm ngoại sợi

+ Zigzag hair: tóc hình zigzag và corkscrew hair (tóc xoăn hình nút chai) được xem như là biến thể của comma hair khi quan sát ở người da đen

+ Tóc gãy ngắn sát nang tóc (short broken hair): là một dấu hiệu không đặc hiệu của bệnh lý nấm tóc nhưng có giá trị phản ánh độ nặng của bệnh

+ Black dots: chấm đen, phản ánh sợi tóc đứt hoặc tóc loạn dưỡng

+ Vảy (gàu)

Ảnh nấm tóc trên lâm sàng và dưới trichoscopy

(Nguồn: El-Taweel AE, El-Esawy F, Abdel-Salam O. Different trichoscopic features of tinea capitis and alopecia areata in pediatric patients. Dermatol Res Pract 2014)

3.   Chẩn đoán nấm tóc bằng Trichoscopy

Tần suất có mặt của các dấu hiệu mô tả ở trên dưới Trichoscopy không tương đồng nhau. Hay gặp nhất là vảy quanh nang tóc (94%), vảy lan tỏa (90%) và sợi tóc gãy ngắn sát nang tóc (74%). Ít gặp hơn là comma hair (20%), corkscrew hair (30%), zigzag hair (12%)…Trong đó, từ năm 2008, qua một vài các nghiên cứu, comma hair, zigzag hair hay corkscrew hair được xem là dấu hiệu đặc trưng cho nấm tóc. Tuy vậy, một dấu hiệu đơn độc trên trichoscopy không đủ khẳng định nấm tóc mà cần có sự kết hợp của hình ảnh vảy quanh nang tóc với bất kì loại loạn dưỡng tóc hay với hình ảnh tóc gãy ngắn sát nang tóc.
4.   Theo dõi điều trị nấm tóc bằng Trichoscopy

Trong quá trình điều trị nấm tóc, các dấu hiệu mô tả ở trên có sự thay đổi đáng kể. Một nghiên cứu mới đây, trên 50 bệnh nhân nấm tóc điều trị itraconazol 5mg/kg/ ngày trong 6 tuần, đánh giá mỗi 4 tuần trên Trichoscopy cho thấy:

+       Tuần thứ 4: short broken hair, corkscrew hair và zigzag hair giảm có ý nghĩa thống kê

+       Tuần thứ 8: comma hair, black dots và tình trạng vảy quanh nang tóc giảm có ý nghĩa thống kê

+       Tuần 12: vẫn còn 12,8% và 24% có tình trạng vảy quanh nang tóc và vảy lan tỏa. Các dấu hiệu khác của loạn dưỡng tóc hoàn toàn biến mất. Một vài nghiên cứu khác cũng chỉ ra sự biến mất của tình trạng loạn dưỡng tóc là chỉ điểm của điều trị nấm tóc đã thành công, mặc dù tình trạng vảy quanh nang tóc vẫn còn.
5.   Kết luận

Trichoscopy là một công cụ hữu ích trong việc chẩn đoán và theo dõi điều trị bệnh nấm tóc. Sự kết hợp của hình ảnh vảy quanh nang tóc với bất kì loại loạn dưỡng tóc (comma hair, zigzag hair) hay với hình ảnh tóc gãy ngắn sát nang tóc là dấu hiệu đặc trưng cho bệnh nấm tóc khi quan sát trên Trichoscopy. Tuy vậy, thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm nấm vẫn là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán nấm tóc hiện nay. Các nghiên cứu khác trong tương lai là cần thiết để khẳng định vai trò của Trichoscopy trong việc chẩn đoán và theo dõi điều trị bệnh nấm tóc
Tài liệu tham khảo

1. Lencastre A, Tosti A. Role of Trichoscopy in Children´s Scalp and Hair Disorders. Pediatr Dermatol 2013;30:674-82

2. Amer M, Helmy A, Amer A. Trichoscopy as a useful method to differentiate tinea capitis from alopecia areata in children at Zagazig University Hospitals. Int J Dermatol 2016; Sep 22

3. El-Taweel AE, El-Esawy F, Abdel-Salam O. Different trichoscopic features of tinea capitis and alopecia areata in pediatric patients. Dermatol Res Pract 2014;2014:848763

4. Campos S, Brasileiro A, Galhardas C, et al. Follow-up of tinea capitis with trichoscopy: a prospective clinical study. J Eur Acad Dermatol Venereol;2017