Phẫu thuật hút mỡ và tạo hình thành bụng – Cập nhật xu hương và các công nghệ mới nhất

Trong những năm gần đây, nhu cầu cải thiện hình thể thông qua các phương pháp hút mỡ và tạo hình thành bụng đang gia tăng mạnh mẽ trên toàn thế giới. Báo cáo thống kê phẫu thuật thẩm mỹ toàn cầu năm 2023 cho thấy hút mỡ là thủ thuật phẫu thuật thẩm mỹ được thực hiện nhiều nhất với hơn 2,3 triệu ca mỗi năm, trong khi tạo hình thành bụng cũng tăng trưởng mạnh, trở thành một trong những phẫu thuật được ưa chuộng nhất trong nhóm tạo hình cơ thể. Sự phát triển của các công nghệ an toàn và hiện đại như Power-Assisted Liposuction (PAL), cùng xu hướng chú trọng vóc dáng và phục hồi sức khỏe sau sinh, đã thúc đẩy người dân quan tâm nhiều hơn đến các biện pháp tạo hình cơ thể hiệu quả và bền vững.

1. Vì sao ngày càng nhiều người quan tâm tới hút mỡ, tạo hình thành bụng?

Sau sinh, giảm cân nhiều hoặc do tuổi tác, rất nhiều người gặp tình trạng:

• Vùng bụng tích mỡ cục bộ, khó giảm dù đã ăn kiêng, tập luyện
• Da bụng chùng nhão, rạn da
• Thành bụng giãn, chảy sệ, tách cơ/xổ cơ (nhất là sau sinh nhiều lần)

Hút mỡ và tạo hình thành bụng là hai phương pháp phẫu thuật giúp cải thiện rõ rệt đường nét cơ thể, lấy lại vòng eo gọn gàng, hỗ trợ tư thế, vận động và cả sự tự tin trong công việc lẫn cuộc sống.

2. Hút mỡ là gì?

Có những công nghệ nào hiện nay?Hút mỡ (liposuction) là kỹ thuật sử dụng các dụng cụ ống hut chuyên dụng (cannula) để lấy bớt mô mỡ dư thừa ở các vùng như bụng, eo, hông, đùi, cánh tay, nọng cằm… Đây không phải là phương pháp giảm cân chung toàn thân, mà là biện pháp để tạo hình đường nét cho cơ thể và được chỉ định cho các vùng mỡ thừa khó cải thiện dù đã duy trì chế độ ăn và tập luyện phù hợp.

Có nhiều “thế hệ” hút mỡ với những ưu điểm và hạn chế khác nhau:

2.1.     Hút mỡ cổ điển (SAL – Suction-Assisted Liposuction)

o    Sử dụng lực hút chân không, ống hút do phẫu thuật viên điều khiển hoàn toàn.

o    Ưu điểm: Kỹ thuật nền tảng, đã sử dụng nhiều năm.

o    Hạn chế: Phẫu thuật viên phải dùng nhiều sức, có thể gây mệt; mô mỡ bị tác động cơ học mạnh hơn, dễ bầm tím hơn.

2.2.     Hút mỡ hỗ trợ rung – Power-Assisted Liposuction (PAL)

o    Ống hút được gắn với đầu rung tần số cao, chuyển động qua lại với biên độ nhỏ.

o    Mỡ bị phá vỡ cơ học hiệu quả hơn, phẫu thuật viên ít phải dùng lực.

o    Các nghiên cứu đối chứng cho thấy PAL (và các biến thể như power water-assisted) giúp:

§  Giảm đau sau mổ rõ rệt, nhiều bệnh nhân gần như hết đau sau vài ngày.

§  Giảm bầm tím và tổn thương mô so với hút mỡ cơ học cổ điển.

2.3.     Các công nghệ khác (tùy từng trung tâm)

o    VASER/UAL (hút mỡ hỗ trợ siêu âm): giúp hóa lỏng mỡ, hỗ trợ săn chắc và tạo hình cơ. Một số nghiên cứu ghi nhận giảm mất máu và cải thiện đàn hồi da hơn so với SAL.

o    Water-assisted, tissue-liquefaction, laser-assisted liposuction…: mỗi công nghệ có ưu, nhược điểm riêng về hiệu quả, nguy cơ bỏng nhiệt, tỷ lệ biến chứng...

3. Tạo hình thành bụng (abdominoplasty) là gì?

Trong xu hướng tạo hình cơ thể hiện đại, tạo hình thành bụng (abdominoplasty) đang trở thành một trong những phẫu thuật được lựa chọn nhiều nhất trên thế giới. Đây không chỉ là phương pháp loại bỏ da và mỡ thừa vùng bụng, mà còn giúp tái tạo lại hệ thống cân – cơ, cải thiện chức năng và hình thể cho người bệnh.

Tạo hình thành bụng không chỉ hút mỡ mà còn bao gồm các kĩ thuật:

• Cắt bỏ da và mỡ thừa vùng bụng dưới.
• Làm săn chắc cân – cơ thành bụng (khi có tách cơ sau sinh).
• Đặt lại rốn ở vị trí thẩm mỹ hơn (trong các trường hợp tạo hình bụng toàn phần).

Khi kết hợp hút mỡ và tạo hình thành bụng, kỹ thuật gọi là lipoabdominoplasty. Nhiều nghiên cứu cho thấy, khi được thực hiện đúng chỉ định, với kỹ thuật bảo tồn mạch nuôi tốt, lipoabdominoplasty có thể an toàn, đồng thời cho đường nét bụng – eo hài hòa hơn so với chỉ tạo hình đơn thuần.

4. Những ai phù hợp với hút mỡ và/hoặc tạo hình thành bụng?

Hút mỡ và tạo hình thành bụng là những kỹ thuật tạo hình cơ thể hiệu quả, song không phải dành cho mọi trường hợp. Phẫu thuật chỉ mang lại kết quả tốt nhất khi được chỉ định đúng. Việc xác định đúng đối tượng phù hợp giúp hạn chế biến chứng, rút ngắn thời gian hồi phục và đảm bảo kết quả thẩm mỹ bền vững. Do đó, bác sĩ sẽ đánh giá kỹ các yếu tố như cân nặng, chỉ số khối cơ thể (BMI), cấu trúc da, độ đàn hồi, thói quen sinh hoạt và các bệnh lý nền trước khi đưa ra chỉ định.

Các trường hợp có chỉ định hút mỡ và/hoặc tạo hình thành bụng:

• Người có vùng mỡ thừa khu trú, dù đã tập luyện, chế độ ăn hợp lý nhưng vẫn không cải thiện hoặc cải thiện ít.
• Người có da bụng chùng, nhiều da thừa, rạn da sau sinh hoặc sau giảm cân nhanh.
• Chỉ số BMI ở mức trung bình – hơi cao (thường < 30–32, tùy đánh giá của bác sĩ).
• Sức khỏe chung tốt, bệnh mạn tính (tăng huyết áp, đái tháo đường…) được kiểm soát.
• Không hút thuốc, hoặc sẵn sàng ngừng hút thuốc ít nhất 4–6 tuần trước và sau mổ (để giảm nguy cơ hoại tử mép vết mổ, chậm lành).

Các trường hợp có chống chỉ định/nên trì hoãn hút mỡ và/hoặc tạo hình thành bụng:

• Béo phì mức độ nặng (cần ưu tiên giảm cân toàn thân, thay đổi lối sống trước).
• Đang mang thai, dự định có thai trong tương lai rất gần.
• Bệnh tim mạch – hô hấp nặng, rối loạn đông máu chưa kiểm soát.
• Nhiễm trùng da tại vùng dự định phẫu thuật.
• Tâm lý kỳ vọng không thực tế (muốn “giảm cân thần tốc” bằng phẫu thuật).

5. Hút mỡ và tạo hình thành bụng có an toàn không?

Không có phẫu thuật nào “an toàn tuyệt đối”, nhưng hút mỡ và abdominoplasty đã được chuẩn hóa và nghiên cứu nhiều năm, với các kết luận:

• Hút mỡ thẩm mỹ đơn thuần: một phân tích lớn ghi nhận tỷ lệ biến chứng tổng thể (bao gồm cả nhẹ và nặng) khoảng 12%, trong đó phần lớn là biến chứng mức độ nhẹ như bầm tím, sưng nề, hiện tượng lồi lõm bụng nhẹ ngay sau phẫu thuật.
• Các kỹ thuật hút mỡ hiện đại (PAL, WAL, TLL, VASER…) khi áp dụng đúng chỉ định và kỹ thuật đều cho thấy tỷ lệ biến chứng nghiêm trọng thấp, hiệu quả cải thiện hình thể tốt.
• Tạo hình thành bụng có nguy cơ biến chứng cao hơn một số phẫu thuật thẩm mỹ khác (như tụ dịch/seroma, nhiễm trùng, chậm liền vết mổ), đặc biệt khi kết hợp nhiều thủ thuật cùng lúc.

Tuy nhiên, các nghiên cứu cũng cho thấy rằng khi áp dụng các kỹ thuật hiện đại để hạn chế “khoang trống” dưới vạt da, như:

• Khâu treo vạt – progressive tension sutures (PTS)/quilting sutures
• Bảo tồn cân Scarpa
• Sử dụng gen nịt, kiểm soát dẫn lưu hợp lý

thì tỷ lệ tụ dịch seroma và phải can thiệp lại giảm đáng kể.

Nhiều nghiên cứu gần đây còn ghi nhận tạo hình thành bụng có áp dụng kĩ thuật khâu trẹo vạt (PTS), không đặt dẫn lưu và có kết hợp hút mỡ vẫn đạt tỷ lệ tụ dịch thấp, an toàn nếu chỉ định đúng và tuân thủ quy trình kĩ thuật nghiêm ngặt.

Tóm lại, an toàn của phẫu thuật phụ thuộc vào:

1.     Lựa chọn bệnh nhân kỹ lưỡng, đúng chỉ định

2.     Kỹ thuật phẫu thuật và gây mê được đảm bảo tuân thủ

3.     Trang thiết bị, môi trường phẫu thuật đủ điều kiện về an toàn, vô khuẩn và hồi sức cấp cứu

4.     Tuân thủ hướng dẫn chăm sóc sau mổ của người bệnh

Đây cũng là lý do Bệnh viện Da liễu Trung ương luôn khuyến cáo người bệnh chỉ nên thực hiện hút mỡ, tạo hình thành bụng tại các cơ sở bệnh viện, có ekip phẫu thuật – gây mê – hồi sức đầy đủ, không nên làm tại các cơ sở thẩm mỹ/spa không được cấp phép.

6. Công nghệ PAL tại Bệnh viện Da liễu Trung ương có gì nổi bật?

Power-Assisted Liposuction (PAL) là một trong những bước tiến quan trọng của lĩnh vực hút mỡ trong hơn một thập kỷ qua. Kỹ thuật này sử dụng các ống hút có cơ chế rung vi mô, giúp phá vỡ mô mỡ nhanh nhưng vẫn bảo tồn tối đa mạch máu và mô liên kết. Nhiều nghiên cứu quốc tế ghi nhận PAL giúp giảm đau sau mổ, giảm bầm tím và rút ngắn thời gian hồi phục so với phương pháp hút mỡ truyền thống. Việc triển khai PAL tại Bệnh viện Da liễu Trung ương góp phần mang đến cho người bệnh một lựa chọn phẫu thuật an toàn, hiệu quả và giàu tính thẩm mỹ.

Kỹ thuật PAL có những ưu điểm nổi bật như:

• Sử dụng ống hút có đầu rung tần số cao, giúp:

o    Mỡ tách ra khỏi mô liên kết dễ dàng hơn.

o    Hạn chế tổn thương mạch máu nhỏ, dây thần kinh.

o    Phẫu thuật viên thao tác nhẹ nhàng, ít mỏi tay, tập trung tốt hơn vào tạo hình.

• Kết hợp với kỹ thuật tumescent (bơm dung dịch chứa thuốc tê, adrenalin…) để:

o    Giảm đau trong và sau mổ.

o    Giảm chảy máu.

o    Tạo “trường mổ” rõ ràng hơn.

Các nghiên cứu so sánh PAL với hút mỡ cổ điển cho thấy:

• Ít đau sau mổ hơn, hồi phục nhanh hơn.
• Ít bầm tím, ít sưng hơn.
• Lượng mỡ hút được tương đương hoặc hơn, trong thời gian mổ ngắn hơn.

7. Quy trình hút mỡ / tạo hình thành bụng tại bệnh viện Da liễu trung ương được thực hiện như thế nào?

Để đảm bảo phẫu thuật diễn ra an toàn và đạt được kết quả thẩm mỹ như mong đợi, hút mỡ và tạo hình thành bụng cần được thực hiện theo một quy trình chuẩn hóa, khoa học và chặt chẽ. Mỗi bước trong quy trình – từ khám ban đầu, chuẩn bị tiền phẫu, tiến hành phẫu thuật cho đến theo dõi hậu phẫu – đều giữ vai trò quan trọng trong việc tối ưu hiệu quả điều trị và giảm thiểu biến chứng cho người bệnh. Quy trình thường bao gồm các bước:

• Bước 1.     Khám và tư vấn ban đầu

o    Đo chỉ số cơ thể, chụp ảnh, trao đổi mục tiêu, kỳ vọng với người bệnh/khách hàng.

o    Đánh giá tình trạng da – mỡ – cơ tại vị trí cần thực hiện phẫu thuật.

o    Thảo luận lựa chọn: hút mỡ đơn thuần, tạo hình thành bụng, hay kết hợp.

• Bước 2.     Khám tiền mê và xét nghiệm

o    Xét nghiệm máu, X-quang, điện tim, đánh giá các bệnh lý nền.

o    Hội chẩn gây mê khi cần.

• Bước 3.     Tiến hành phẫu thuật

o    Hút mỡ bằng PAL: gây tê vùng kết hợp an thần hoặc gây mê toàn thân tùy diện tích và thời gian mổ; bơm dung dịch tumescent; đưa ống hút PAL qua những đường rạch rất nhỏ (vài mm) để hút mỡ.

o    Tạo hình thành bụng: rạch da thấp, thường nằm trong vùng bikini; bóc tách, cắt bỏ da – mỡ thừa; khâu củng cố cân – cơ; tạo hình và đặt lại rốn; có thể kết hợp hút mỡ xung quanh để đường nét tự nhiên hơn.

o    Đặt dẫn lưu (nếu cần), băng ép và mặc gen nịt bụng ngay sau mổ.

• Bước 4.     Theo dõi sau mổ

o    Hút mỡ đơn thuần: thường có thể xuất viện trong ngày hoặc sau 1 – 3 ngày tùy tình trạng của người bệnh/khách hàng.

o    Tạo hình thành bụng: thường cần nằm viện vài ngày để theo dõi đau, dẫn lưu, phát hiện sớm biến chứng.

• Bước 5.     Tái khám và theo dõi lâu dài

o    Cắt chỉ sau 10–14 ngày.

o    Theo dõi kết quả tạo hình sau 3–6 tháng (khi sưng nề đã giảm tối đa).

8. Hồi phục sau phẫu thuật: Người bệnh cần chuẩn bị gì?

Sau hút mỡ/tạo hình thành bụng, người bệnh thường trải qua:

• 3–7 ngày đầu: đau tức, căng, bầm tím vùng mổ; cảm giác này giảm dần, đặc biệt với PAL thường êm hơn.
• 2–4 tuần: sưng nề giảm rõ, có thể quay lại các công việc nhẹ, hành chính (tùy mức độ phẫu thuật).
• 6–8 tuần: có thể tập luyện nhẹ tới vừa, mang gen nịt theo khuyến cáo của bác sĩ.
• 3–6 tháng: kết quả gần như ổn định; sẹo tiếp tục “mềm và mờ” dần đến 12–18 tháng.

Người bệnh cần:

• Mang gen nịt đúng thời gian.
• Tránh vận động mạnh, mang vác nặng, hạn chế động tác gập người trong thời gian đầu.
• Không hút thuốc, hạn chế rượu bia.
• Uống nhiều nước, ăn đầy đủ đạm, vitamin, rau quả để hỗ trợ lành thương.

Tái khám đúng hẹn, báo ngay cho bác sĩ nếu có dấu hiệu bất thường (sốt, đau tăng nhiều, sưng nề bất thường, khó thở…)

9. Kết luận

Hút mỡ và tạo hình thành bụng là những phương pháp tạo hình cơ thể mang lại hiệu quả rõ rệt cho những người gặp tình trạng mỡ thừa cục bộ, da chùng, rạn da hoặc tách cơ sau sinh. Sự phát triển của các công nghệ hiện đại, đặc biệt là Power-Assisted Liposuction (PAL), đã giúp phẫu thuật an toàn hơn, ít sang chấn và cho kết quả thẩm mỹ tự nhiên. Với đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao và trang thiết bị đạt chuẩn, Bệnh viện Da liễu Trung ương cam kết mang đến cho người bệnh những giải pháp tạo hình cơ thể an toàn, cá thể hóa và phù hợp với nhu cầu của từng người. Việc thăm khám và tư vấn sớm sẽ giúp người bệnh lựa chọn được phương pháp tối ưu, đạt kết quả hài hòa và bền vững.

Tài liệu tham khảo

1.     Matarasso A, Wallach SG. “Combined liposuction and abdominoplasty safety update.” Clin Plast Surg, 2023.

2.     Saldanha OR et al. “Lipoabdominoplasty: 15-year review.” Aesthetic Plast Surg, 2017.

3.     Swanson E. “Prospective Clinical Study of Power-Assisted Liposuction.” Plastic and Reconstructive Surgery, 2012;129(4):792–803.

4.     Prantl L et al. “Power-assisted liposuction in lymphedema/lipedema: systematic review.” Journal of Plastic Surgery and Hand Surgery, 2021.

5.     Habbema L. “Large study of liposuction complications (25,000 cases).” Dermatol Surg, 2019.

6.     Hoyos AE. “High-definition liposuction complications & prevention.” Aesthetic Surg J, 2022.

Viết bài: Ths. Bs. Nguyễn Đình Quân - Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mĩ & PHCN - BVDLTW

Đăng bài: Phòng Công tác xã hội