Vảy nến móng: dấu hiệu cảnh báo sớm của viêm khớp vảy nến

Nhiều người cho rằng móng bị dày, rỗ hay đổi màu chỉ là vấn đề về thẩm mỹ, hoặc do bị nấm móng. Nhưng với người bệnh vảy nến, những thay đổi nhỏ trên móng có thể là tín hiệu cảnh báo sớm của một bệnh khác nghiêm trọng hơn: viêm khớp vảy nến. Phát hiện sớm tín hiệu này giúp người bệnh được theo dõi và điều trị kịp thời, trước khi khớp bị tổn thương.

1. Vảy nến móng phổ biến hơn nhiều người nghĩ

Tổn thương móng xuất hiện với tỷ lệ 30 - 50% trong bệnh vảy nến và ở người bệnh viêm khớp vảy nến, tỷ lệ này còn cao hơn, trung bình khoảng 66%. Đáng chú ý, khoảng 5–10% người bệnh chỉ có tổn thương móng mà không có mảng vảy nến trên da, nên dễ bị nhầm với nấm móng hoặc bị bỏ qua.

2. Viêm khớp vảy nến: bệnh dễ bị bỏ sót

Viêm khớp vảy nến là bệnh viêm khớp mạn tính, gặp ở khoảng 1 trong 5 người bệnh vảy nến (19,7%). Ở phần lớn người bệnh (khoảng 75–80%), tổn thương da và móng xuất hiện trước triệu chứng khớp nhiều năm. Vì vậy, bác sĩ da liễu thường là người đầu tiên có cơ hội phát hiện bệnh.

Tuy nhiên, viêm khớp vảy nến rất hay bị bỏ sót. Một phân tích gộp cho thấy khoảng 15,5% người bệnh vảy nến đang khám tại phòng khám da liễu đã có viêm khớp vảy nến mà chưa được chẩn đoán. Chẩn đoán chậm trên 6 tháng làm kết cục khớp xấu hơn, ảnh hưởng đến khả năng vận động và chất lượng sống.

3. Vì sao tổn thương móng vảy nến lại liên quan đến viêm khớp vảy nến?

Móng không chỉ là phần phụ của da. Gân duỗi của ngón tay bám vào đốt xa, ngay sát khớp cuối ngón và chân móng. Xương, điểm bám gân và móng vì vậy hoạt động như một đơn vị thống nhất, gọi là “đơn vị móng – điểm bám gân”. Khi quá trình viêm của vảy nến khởi phát ở đây, viêm có thể lan từ móng sang khớp kề bên.

Nhiều bằng chứng hình ảnh ủng hộ điều này. Trong một nghiên cứu, trên siêu âm, khoảng 6 trong 10 ngón có tổn thương móng đã có viêm ở điểm bám gân, so với khoảng 2 trong 10 ngón không có tổn thương móng. Tỷ lệ này tương tự ở người chỉ có vảy nến và người đã có viêm khớp vảy nến, nghĩa là viêm âm thầm có thể đã có mặt trước khi xuất hiện đau khớp. Các chất gây viêm như IL-23, IL-17 và TNF đóng vai trò quan trọng trong quá trình này.

4. Những thay đổi nào ở móng cần lưu ý?

Tổn thương móng vảy nến có nhiều dạng, tùy tổn thương bắt đầu từ mầm móng hay giường móng. Một số dấu hiệu thường gặp được tóm tắt dưới đây.

Bảng 1. Một số dấu hiệu móng vảy nến thường gặp

Nhìn chung, người bệnh vảy nến có loạn dưỡng móng có nguy cơ mắc viêm khớp vảy nến cao hơn khoảng 2–3 lần. Mô tả cụ thể từng dấu hiệu trên móng có giá trị hơn việc chỉ ghi nhận “có hay không có tổn thương móng”.

5. Người bệnh có thể tự kiểm tra viêm khớp vảy nến bằng cách nào?

Bộ câu hỏi PEST (Psoriasis Epidemiology Screening Tool) giúp người bệnh vảy nến tự sàng lọc nguy cơ viêm khớp. Mỗi câu trả lời “có” được 1 điểm:

•  Bạn đã bao giờ bị sưng khớp chưa?

•  Bác sĩ đã từng nói bạn bị viêm khớp chưa?

•  Móng tay hoặc móng chân của bạn có lỗ hoặc vết rỗ không?

•  Bạn có từng đau gót chân không?

•  Bạn có từng bị sưng đau cả một ngón tay hoặc ngón chân mà không rõ lý do không?

Tổng từ 3 điểm trở lên gợi ý có thể có viêm khớp vảy nến và bạn nên đi khám để được bác sĩ chuyên khoa đánh giá. Bộ câu hỏi này chỉ giúp sàng lọc, không thay thế việc thăm khám.

6. Khi nào bạn cần đi khám?

Bạn nên đến khám chuyên khoa da liễu nếu có vảy nến kèm bất kỳ dấu hiệu nào sau đây: móng bong, dày, rỗ, đổi màu kéo dài; đau hoặc cứng khớp, nhất là cứng khớp buổi sáng; sưng đau ngón tay hoặc ngón chân; đau gót chân. Đừng tự ý dùng thuốc không rõ nguồn gốc hoặc chờ đến khi khớp đau nhiều mới đi khám.

Vảy nến móng là một trong những dấu hiệu sớm và dự báo viêm khớp vảy nến sau này. Chú ý đến những thay đổi về móng, đi khám đúng chuyên khoa và sàng lọc định kỳ giúp phát hiện bệnh sớm, bảo vệ khớp và duy trì chất lượng cuộc sống. Bệnh viện Da liễu Trung ương luôn sẵn sàng thăm khám, tư vấn và điều trị cho người bệnh vảy nến.

Tài liệu tham khảo

1. Alinaghi F, et al. Prevalence of psoriatic arthritis in patients with psoriasis: a systematic review and meta-analysis. J Am Acad Dermatol. 2019;80(1):251–265.

2. Raposo I, Torres T. Nail psoriasis as a predictor of the development of psoriatic arthritis. Actas Dermosifiliogr. 2015;106(6):452–457.

3. Villani AP, et al. Prevalence of undiagnosed psoriatic arthritis among psoriasis patients: systematic review and meta-analysis. J Am Acad Dermatol. 2015;73(2):242–248.

4. Wilson FC, et al. Incidence and clinical predictors of psoriatic arthritis in patients with psoriasis: a population-based study. Arthritis Rheum. 2009;61(2):233–239.

5. Acosta-Felquer ML, et al. Ultrasound entheseal abnormalities at the distal interphalangeal joints and clinical nail involvement in patients with psoriasis and psoriatic arthritis. Semin Arthritis Rheum. 2017;47(3):338–342.

6. Ibrahim GH, et al. Evaluation of an existing screening tool for psoriatic arthritis in people with psoriasis and the development of a new instrument: the PEST questionnaire. Clin Exp Rheumatol. 2009;27(3):469–474.

Viết bài: Ths. BSNT Lê Văn Trung, BSNT Nguyễn Thị Thanh Hiền - Khoa Điều trị nội trú ban ngày

Đăng bài: Phòng Công tác xã hội