Trứng cá trẻ sơ sinh: hiểu đúng để chăm sóc đúng

Mụn nhỏ trên mặt trẻ sơ sinh thường làm cha mẹ lo lắng, nhất là khi bé còn rất nhỏ. Thực tế, trứng cá trẻ sơ sinh đa số là tình trạng lành tính và tự cải thiện. Bài viết giúp cha mẹ nhận biết đúng, chăm sóc đúng và biết khi nào cần đưa bé đi khám.

Cha mẹ cần nhớ nhanh điều gì?

• Trứng cá trẻ sơ sinh là tình trạng da lành tính, khá thường gặp trong những tuần đầu sau sinh.
• Mụn thường ở má, mũi, trán, cằm; đôi khi gặp ở da đầu, cổ, ngực hoặc lưng.
• Bé thường vẫn bú, ngủ và sinh hoạt bình thường. Mụn đa số tự hết, hiếm để lại sẹo.
• Chăm sóc chính là rửa nhẹ bằng nước ấm, giữ da thoáng, không nặn mụn và không tự bôi thuốc.
• Cần đi khám nếu mụn xuất hiện sau 6 tuần tuổi, lan nhanh, có mủ nhiều, sưng đỏ, rỉ dịch, sốt, bú kém hoặc cha mẹ không chắc đó là trứng cá sơ sinh.

Trứng cá trẻ sơ sinh là gì?

• Trứng cá trẻ sơ sinh, còn gọi là mụn trứng cá sơ sinh hoặc baby acne, là các nốt mụn nhỏ xuất hiện rất sớm sau sinh.
• Tình trạng này thường thấy khoảng 2-4 tuần sau sinh, nhưng cũng có thể có từ lúc mới sinh hoặc trước 6 tuần tuổi
• Mụn có thể là nốt đỏ, nốt gồ nhỏ hoặc nốt có đầu trắng như mụn mủ nhỏ. Vị trí hay gặp nhất là hai má và mũi; cũng có thể ở trán, cằm, da đầu, cổ, ngực hoặc lưng
• Đây không phải là bệnh do cha mẹ chăm sóc kém vệ sinh. Phần lớn trường hợp chỉ cần theo dõi và chăm sóc da nhẹ nhàng.

Vì sao bé bị trứng cá sơ sinh?

• Nguyên nhân chưa được giải thích hoàn toàn, nhưng thường liên quan đến thay đổi nội tiết sau sinh.
• Trong thai kỳ, hormone từ mẹ qua nhau thai có thể kích thích tuyến bã nhờn của bé hoạt động mạnh hơn. Khi da tiết nhiều dầu, lỗ chân lông dễ bị bít tắc tạm thời và tạo thành nốt mụn
• Da trẻ sơ sinh còn mỏng và nhạy cảm. Sữa, nước bọt, chất nôn trớ, khăn lau thô ráp hoặc sản phẩm bôi da quá nhờn có thể làm mụn rõ hơn hoặc kích ứng hơn.
• Trứng cá sơ sinh không phải do sữa mẹ “nóng”, không phải do cha mẹ hôn má bé, và không phải lý do để tự ý ngừng bú mẹ.

Dấu hiệu nào giúp nhận biết?

• Nốt mụn nhỏ, rải rác hoặc thành cụm nhẹ ở mặt, nhất là hai má, mũi và trán.
• Màu sắc có thể đỏ, hồng hoặc sẫm hơn tùy màu da; một số nốt có đầu trắng nhỏ.
• Da xung quanh có thể hơi đỏ nhưng thường không sưng đau rõ.
• Bé vẫn bú tốt, ngủ được, không sốt, không quấy khóc bất thường.
• Mụn có thể rõ hơn khi bé khóc, nóng, hoặc sau khi mặt dính sữa/nước bọt.
• Một số trường hợp thực chất là “mụn mủ vùng đầu mặt sơ sinh” (neonatal cephalic pustulosis).
• Tình trạng này cũng lành tính, thường ở mặt hoặc da đầu và thường không có mụn đầu đen

Cần phân biệt với tình trạng nào?

• Milia: hạt trắng li ti, thường ở mũi, má, cằm. Không đỏ viêm như mụn và thường tự hết sau vài tuần
• Rôm sảy: hay xuất hiện khi bé nóng, ra mồ hôi nhiều hoặc mặc quá bí. Nốt đỏ thường ở cổ, nếp gấp, lưng, ngực; bé có thể khó chịu vì ngứa rát.
• Viêm da cơ địa: da khô, đỏ, có thể bong vảy, ngứa; bé hay cọ mặt vào áo, gối hoặc tay cha mẹ.
• Nhiễm trùng da: cần nghĩ đến khi mụn mủ nhiều, vùng da sưng nóng đỏ, rỉ dịch, đóng vảy vàng, lan nhanh, hoặc bé sốt, bú kém.
• Trứng cá nhũ nhi: nếu mụn bắt đầu sau 6 tuần tuổi, đặc biệt từ 3-6 tháng, cần khám để xác định đúng bệnh. Dạng này có thể kéo dài hơn và có nguy cơ để sẹo cao hơn trứng cá sơ sinh.

Cha mẹ nên chăm sóc da bé như thế nào?

• Rửa mặt cho bé nhẹ nhàng bằng nước ấm, thường 1 lần/ngày hoặc khi da dính sữa, nước bọt, chất nôn trớ.
• Dùng khăn mềm thấm khô. Không chà xát, không kỳ cọ mạnh.
• Giữ da bé thoáng mát; tránh quấn quá nóng hoặc để bé đổ mồ hôi nhiều.
• Không nặn mụn. Nặn mụn dễ làm da trầy xước, tăng nguy cơ nhiễm trùng và để lại vết thâm.
• Không tự ý bôi thuốc trị mụn của người lớn, thuốc có corticoid, rượu thuốc, lá cây, tinh dầu hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc.
• Tránh kem dưỡng, dầu bôi hoặc sữa tắm có nhiều hương liệu nếu chưa được bác sĩ hướng dẫn, vì chúng có thể làm bí da hoặc kích ứng da bé.
• Cắt móng tay bé gọn để hạn chế cào gãi làm xước da.

Khi nào cần đưa bé đi khám?

• Mụn xuất hiện lần đầu sau 6 tuần tuổi, hoặc cha mẹ thấy mụn ngày càng giống trứng cá của trẻ lớn.
• Mụn lan nhanh, mụn mủ nhiều, vùng da sưng đỏ, nóng, đau, rỉ dịch hoặc đóng vảy vàng.
• Bé sốt, bú kém, quấy khóc nhiều, ngủ li bì hoặc có biểu hiện khác thường.
• Da có bóng nước, bong tróc nhiều, loét, hoặc tổn thương lan ra toàn thân.
• Tình trạng kéo dài, không cải thiện sau vài tuần đến vài tháng, hoặc tái đi tái lại.
• Cha mẹ đã bôi một sản phẩm nào đó và da bé đỏ hơn, rát hơn, nổi mụn nhiều hơn.

Cha mẹ cần tránh hiểu lầm nào?

• “Mụn là do ở bẩn”: không đúng. Trứng cá sơ sinh liên quan nhiều hơn đến thay đổi nội tiết và sự nhạy cảm của da bé.
• “Càng bôi nhiều càng nhanh hết”: không đúng. Bôi nhiều sản phẩm có thể làm da bé bí, kích ứng hoặc nhiễm trùng.
• “Phải nặn hết nhân mụn”: không đúng. Da bé rất mỏng, nặn mụn dễ gây trầy xước và viêm.
• “Mẹ phải kiêng ăn thật nhiều món”: thường không cần thiết. Nếu bé bú tốt, tăng cân tốt và chỉ có mụn nhẹ ở mặt, cha mẹ nên chăm sóc da đúng cách và theo dõi.

Thông điệp

• Trứng cá trẻ sơ sinh thường là tình trạng lành tính, tự hết và hiếm để lại sẹo. Điều cha mẹ cần làm không phải là xử lý mụn thật mạnh, mà là chăm sóc da bé thật nhẹ.
• Hãy rửa da bằng nước ấm, giữ da khô thoáng, tránh sản phẩm bôi không cần thiết và đưa bé đi khám khi có dấu hiệu bất thường. Khi được hiểu đúng, trứng cá sơ sinh thường không còn là điều đáng lo lắng quá mức.

 Tài liệu tham khảo

1. American Academy of Dermatology Association. Is that acne on my baby’s face?

2. Mayo Clinic. Baby acne - Symptoms & causes.

3. DermNet NZ. Neonatal cephalic pustulosis.

4. Nationwide Children’s Hospital. Understanding Baby Acne: A Guide for Parents.

5. Poole CN, et al. Infantile Acne. StatPearls/NCBI Bookshelf.

Viết bài: BS.CKII Vũ Thị Phương Dung - Khoa khám bệnh

Đăng bài: Phòng Công tác xã hội