Cách nhận biết, xử trí và phòng tránh một số bệnh da thường gặp trong mùa hè

Mùa hè nước ta với đặc trưng khí hậu nóng ẩm, cường độ tia cực tím cao là điều kiện thuận lợi cho rất nhiều bệnh da  phát triển. Tại khoa Khám bệnh- Bệnh viện Da liễu trung ương, chúng tôi thường gặp một số nhóm bệnh có tần xuất cao hơn hoặc tiến triển nặng hơn về mùa hè

1.   Bệnh da do nhiễm khuẩn

Về mùa hè, cơ thể tiết nhiều mồ hôi, chất bã dẫn đến nang lông dễ bị tắc nghẽn, kích thích vi khuẩn trên da phát triển, từ đó tăng khả năng bị mụn trứng cá và các nhiễm khuẩn khác trên da như viêm nang lông, chốc, nhọt, áp xe…

• Cách nhận biết: Các sẩn đỏ ở chân lông, đau, có thể là khối sưng to, đỏ, sờ nóng, có đầu mủ và đau hoặc bọng nước sau đó vỡ để lại vệt trợt da, đóng vảy màu vàng kiểu mật ong.
• Cách xử trí và phòng ngừa: giữ vệ sinh cơ thể sạch sẽ. Không cậy nặn mụn. Khám chuyên khoa da liễu để được chẩn đoán cụ thể tình trạng và mức độ nhiễm khuẩn và có phương án điều trị phù hợp, tránh các biến chứng nhiễm khuẩn nặng hơn.

 2.   Nhiễm nấm da

Khí hậu nóng ẩm của mùa hè là điều kiện lý tưởng cho các loại vi nấm phát triển và gây bệnh trên da

• Cách nhận biết:

-     Lang ben: Các đốm da màu trắng, hoặc màu hồng hoặc nâu,  thường ở lưng, ngực, cách tay, nách ở người lớn, ở trẻ em thường gặp ở mặt, cổ, gáy

-      Nấm kẽ, nấm bẹn: Các mảng da đỏ, bờ viền hình vòng cung, có thể có mụn nước nhỏ ở rìa tổn thương, ngứa ngáy dữ dội khi ra mồ hôi. Thường gặp ở bẹn, mông, thân mình

• Xử trí và phòng bệnh: Giữ các vùng nếp gấp luôn khô ráo. Sau khi tắm hoặc vận động phải lau khô người bằng khăn sạch. Đến khám chuyên khoa da liễu để được dùng thuốc điều trị phù hợp mức độ bệnh và từng loại nấm

3.   Rôm sảy

Nguyên nhân: Do tuyến mồ hôi bị tắc nghẽn. 

• Cách nhận biết: Xuất hiện các nốt sẩn nhỏ màu đỏ hoặc mụn nước li ti, tập trung thành từng mảng ở các vùng da có nhiều tuyến mồ hôi như ngực, lưng, cổ, các nếp gấp. Bệnh thường gây cảm giác ngứa, châm chích, tăng lên khi ở trong môi trường nóng.
• Cách xử lý và phòng ngừa: ở trong môi trường mát, tránh nắng nóng. Mặc quần áo rộng rãi, chất liệu thấm hút mồ hôi tốt như cotton.Tắm rửa thường xuyên bằng nước mát. Có thể sử dụng các loại sữa tắm dịu nhẹ, không gây kích ứng. Giữ da khô thoáng. Tránh các loại kem dưỡng quá đặc dễ gây bít tắc da. Khi tình trạng không cải thiện nên đi khám để được tư vấn điều trị

 4.   Bỏng nắng

Bỏng nắng là phản ứng viêm cấp tính của da gây ra bởi tia cực tím khi da tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời cường độ mạnh trong thời gian lâu.

• Cách nhận biết: sau phơi nắng vài giờ, xuất hiện vùng da đỏ,sưng nề nhẹ, cảm giác nóng rát hoặc đau. Trường hợp nặng có thể có mụn nước. Sau vài ngày da sẽ bong tróc và để lại màu da sạm hơn bình thường.
• Xử trí ban đầu:

-      Làm mát ngay lập tức: Dùng gạc ướt, khăn lạnh chườm lên vùng da tổn thương trong 10-15 phút.

-     Bôi kem dưỡng ẩm chứa Panthenol (Vitamin B5) hoặc Ceramide để phục hồi hàng rào da.

-     Không tự ý chọc vỡ các mụn nước để tránh nhiễm trùng; không dùng các bài thuốc dân gian truyền miệng chưa kiểm chứng (như kem đánh răng, mỡ trăn, các loại lá cây…) bôi lên tổn thương.

-     Nếu tình trạng không cải thiện cần được thăm khám và điều trị bởi bác sỹ chuyên khoa da liễu.

-     Cần bôi kem chống nắng có chỉ số chống nắng SPF >=30, PA >=3+ đồng thời dùng đồ bảo hộ như khẩu trang,quần áo, găng tay…khi ra ngoài trời nắng.

 5.   Rám má và tăng sắc tố

Mùa hè thường có cường độ tia UVA và UVB cao, khi da tiếp xúc với tia UV  sẽ kích thích tế bào hắc tố trên da sản sinh quá mức melanin nhằm bảo vệ da, điều đó vô tình tạo nên các vết sạm, nám, tàn nhang gây mất thẩm mỹ.

• Cách nhận biết: Xuất hiện các đốm hoặc mảng da màu nâu, xám đen thường tập trung ở vùng gò má, trán. Vết nám sẽ đậm màu rõ rệt sau các chuyến đi biển hoặc hoạt động ngoài trời kéo dài.
• Xử trí và dự phòng:

-     Hạn chế ra ngoài trời nắng từ khoảng 9h-16h

-     Bôi kem chống nắng phù hợp ngày 2-3 lần.

-     Không tự ý mua các loại kem trộn, kem tẩy trắng cấp tốc, thuốc bôi làm trắng không rõ thành phần.

-     Khám chuyên khoa da liễu để được tư vấn điều trị phù hợp.

 6.   Bệnh da nhạy cảm ánh nắng

• Một số bệnh tự miễn như Lupus ban đỏ, Viêm bì cơ và một số bệnh da khác thường tăng nặng hơn khi tiếp xúc ánh nắng mặt trời
• Khi thấy dát màu đỏ xuất hiện ở vùng da hở như trán, mi mắt, má, sống mũi, thường không ngứa không đau, có thể mệt mỏi, sốt hoặc đau cơ khớp …Khi có các dấu hiệu trên nên đến cơ sở y tế khám càng sớm càng tốt. Ngoài biểu hiện trên da, bệnh có tổn thương nhiều cơ qua khác như máu, gan, thận, tim, phổi…Vì vậy cần đến cơ sở chuyên khoa để được chẩn đoán đúng, tránh bỏ sót bệnh.

 7.   Ung thư da

• Tia cực tím trong ánh nắng mặt trời là nguyên nhân chính gây ung thư da. Bệnh thường xuất hiện ở vùng tiếp xúc nhiều với ánh nắng như: môi, mũi, má, trán.
• Dấu hiệu nhận biết: biểu hiện rất đa dạng, thường gặp là vết loét da không lành trong thời gian dài,  bờ rõ ràng hoặc sẩn nhỏ không ngứa không đau, khó nhận biết nếu không được thăm khám bởi bác sỹ chuyên khoa da liễu.

Kết luận

Thời tiết mùa hè tạo điều kiện cho nhiều bệnh da phát triển từ rôm sảy thông thường đến các bệnh nhiễm khuẩn, nhiễm nấm. Một số bệnh hệ thống có tổn thương nhiều cơ quan cũng biểu hiện tăng nặng lên khi tiếp xúc ánh nắng mùa hè. Khi có bất thường trên da, không nên tự điều trị theo lời mách bảo truyền miệng, hãy đến khám bác sỹ chuyên khoa da liễu để được chẩn doán và điều trị kịp thời.

 Viết bài: BSCK II Dương Thị Lan -  Khoa Khám bệnh

Đăng bài: Phòng Công tác xã hội