Chế độ luyện tập cho người bệnh Vảy nến

Bệnh vảy nến là tình trạng viêm hệ thống phức tạp, không chỉ biểu hiện qua những tổn thương trên da, móng, khớp mà còn liên quan đến các rối loạn đông mắc như béo phì, bệnh tim mạch và các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Ngoài vấn đề dùng thuốc thì các phương pháp hỗ trợ điều trị hiệu quả là vô cùng quan trọng. Trong đó, chế độ luyện tập thể chất đã được chứng minh là một trụ cột vững chắc, đóng vai trò không thể thiếu trong phác đồ quản lý bệnh.

Một chương trình vận động hợp lý không chỉ là "vũ khí" giúp kiểm soát triệu chứng, giảm tần suất các đợt bùng phát mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và sức khỏe toàn diện cho người bệnh. Vậy luyện tập mang lại những lợi ích cụ thể nào và đâu là những hình thức vận động phù hợp nhất? Hãy cùng tìm hiểu.

Vai trò của tập luyện thể chất

Luyện tập thể chất đóng một vai trò đa chiều và vô cùng quan trọng đối với người bệnh vảy nến, không chỉ giúp cải thiện triệu chứng mà còn tác động đến cơ chế gây viêm của bệnh.

• Chống viêm và kiểm soát cân nặng: Đây là vai trò quan trọng nhất. Tình trạng lười vận động dẫn đến béo phì, tăng các bệnh lý đồng mắc như tim mạch, rối loạn chuyển hóa. Chính các tế bào mỡ này lại sản sinh ra những chất gây viêm khiến cho bệnh vảy nến trở nên trầm trọng hơn. Luyện tập thể chất đều đặn giúp giảm cân từ đó trực tiếp làm giảm nguồn sản sinh các chất gây viêm toàn thân. Đồng thời, vận động còn làm tăng mức độ adiponectin, một loại hormone có tác dụng chống viêm.
• Chống Stress Oxy Hóa: Luyện tập với cường độ vừa phải giúp cơ thể thích nghi và tăng cường sản xuất các enzyme chống oxy hóa tự nhiên. Tuy nhiên, việc tập thể dục gắng sức, đột ngột khi chưa quen có thể gây tác dụng ngược, làm tăng stress oxy hóa và khiến tình trạng viêm nặng hơn.
• Cải thiện Sức khỏe Tinh thần: Vận động có tác dụng tích cực lên sức khỏe tâm thần, giúp giảm căng thẳng tâm lý, lo âu và trầm cảm. Đây đều là những yếu tố có khả năng kích hoạt hoặc làm bùng phát các đợt vảy nến.
• Tăng cường sức mạnh và sự linh hoạt cho khớp: Đối với những bệnh nhân bị viêm khớp vảy nến, các bài tập phù hợp giúp duy trì biên độ vận động của khớp, tăng cường sức mạnh cơ bắp xung quanh khớp, từ đó giúp giảm đau và cứng khớp hiệu quả

Tóm lại, luyện tập thể chất đều đặn là một "liệu pháp" không dùng thuốc hiệu quả, giúp phá vỡ vòng luẩn quẩn: Lười vận động → Béo phì → Viêm hệ thống → Vảy nến nặng hơn.

Các hình thức luyện tập phù hợp và những điều cần lưu ý

Việc lựa chọn loại hình vận động phù hợp là yếu tố quyết định đến sự thành công và tính bền vững của chương trình luyện tập. Ưu tiên hàng đầu là các bài tập nhẹ nhàng để bảo vệ khớp và giảm thiểu nguy cơ chấn thương da.

Khuyến khích các hoạt động thể chất hiếu khí ở cường độ vừa phải. Đây là những bài tập giúp bạn tăng nhịp tim nhưng vẫn có thể trò chuyện được. Các hình thức được đề cập bao gồm:

• Đi bộ
• Khiêu vũ
• Yoga, thái cực quyền, khí công
• Cầu lông
• Làm vườn

Để đảm bảo việc luyện tập mang lại lợi ích tối đa mà không gây ra các đợt bùng phát bệnh, người bệnh cần tuân thủ một số nguyên tắc an toàn quan trọng.

• Kiểm soát mồ hôi và ma sát: Mồ hôi có thể gây kích ứng da, đặc biệt là ở các vùng nếp gấp như nách, bẹn, dưới ngực, nơi thường xuất hiện vảy nến thể đảo ngược. Do đó, nên tránh các hoạt động gây đổ mồ hôi quá nhiều như yoga nóng hoặc các bài tập cường độ rất cao trong môi trường nóng ẩm.  

• Lựa chọn trang phục phù hợp: Quần áo chật và cứng có thể cọ xát vào các mảng vảy nến, gây kích ứng và làm tổn thương nặng hơn. Ưu tiên các loại trang phục rộng rãi, thoáng khí, làm từ chất liệu mềm mại và thấm hút mồ hôi tốt như cotton.  
• Phòng tránh hiện tượng Koebner: Đây là hiện tượng các tổn thương vảy nến mới xuất hiện tại vị trí da bị chấn thương, dù là nhỏ nhất như một vết trầy xước. Do đó, cần tránh các môn thể thao có nguy cơ va chạm, đối kháng hoặc dễ gây chấn thương cao.

• Chăm sóc da sau khi tập: Tắm ngay sau khi kết thúc buổi tập để loại bỏ mồ hôi và vi khuẩn. Sử dụng nước ấm (không quá nóng) và các loại sữa tắm dịu nhẹ, không chứa hương liệu. Sau khi tắm, nhẹ nhàng thấm khô da bằng khăn mềm và thoa kem dưỡng ẩm ngay khi da còn hơi ẩm để khóa ẩm.  
• Lắng nghe cơ thể: Bắt đầu với cường độ thấp và tăng dần một cách từ từ. Nếu cảm thấy đau ở khớp hoặc da bị kích ứng, hãy giảm cường độ hoặc chuyển sang một hoạt động khác. Đừng cố gắng tập luyện quá sức, đặc biệt là trong những ngày bệnh bùng phát mạnh.  

Việc kết hợp một một chương trình vận động hợp lý sẽ là nền tảng vững chắc giúp bạn kiểm soát bệnh vảy nến một cách hiệu quả, an toàn và bền vững. Hãy luôn trao đổi với bác sĩ điều trị để nhận được những lời khuyên phù hợp nhất cho tình trạng của mình.

Viết bài: TS.BS. Nguyễn Thị Hà Vinh; ThS.BS. Lê Thị Xuân - Khoa Điều trị Nội trú ban ngày

Đăng bài: Công tác xã hội