Dermoscopy trong chẩn đoán sớm Ung thư biểu mô tế bào đáy

Ung thư biểu mô tế bào đáy (Basal Cell Carcinoma - BCC) là dạng ung thư da phổ biến nhất, chiếm hơn 80% các trường hợp ung thư da không phải khối u hắc tố. BCC chủ yếu liên quan đến tiếp xúc mãn tính với tia cực tím (UV), đặc biệt ở những người có type da sáng màu. Mặc dù có tốc độ tiến triển chậm và hiếm khi di căn, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, BCC có thể xâm lấn các mô sâu hơn, gây hậu quả nghiêm trọng về mặt thẩm mỹ và chức năng. Dermoscopy là một công cụ hỗ trợ hình ảnh không xâm lấn, đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm BCC, giúp nâng cao độ chính xác của chẩn đoán so với quan sát lâm sàng thông thường.

Dermoscopy và nguyên lý hoạt động

Dermoscopy là một kỹ thuật hình ảnh tiên tiến sử dụng ánh sáng phân cực hoặc tiếp xúc trực tiếp với da để quan sát các cấu trúc vi mô không thể thấy bằng mắt thường. Nhờ vào khả năng cải thiện độ phân giải của tổn thương da, dermoscopy giúp tăng độ nhạy và độ đặc hiệu trong chẩn đoán ung thư da, bao gồm BCC. Kỹ thuật này hoạt động dựa trên nguyên lý phản xạ và hấp thụ ánh sáng, giúp làm nổi bật các đặc điểm mô học đặc trưng của tổn thương da, từ đó hỗ trợ phân biệt BCC với các tổn thương da lành tính khác.

Dermoscopy trong chẩn đoán sớm ung thư biểu mô tế bào đáy

Trên lâm sàng, hình ảnh BCC bao gồm: tổn thương dạng u, chắc, bóng, hình ảnh hạt ngọc, bờ con trạch có thể kèm giãn mạch, xơ hóa, loét, tăng sắc tố. BCC được chẩn đoán xác định dựa trên sinh thiết tổn thương làm giải phẫu bệnh.

Tuy nhiên trên thực tế, nhiều trường hợp ung thư biểu mô tế bào đáy ở giai đoạn sớm với các hình ảnh lâm sàng không điển hình, tổn thương tiến triển chậm, khiến việc chẩn đoán có thể bị bỏ qua hoặc chẩn đoán nhầm với các tổn thương lành tính khác gây chậm trễ trong việc điều trị phù hợp. Bệnh cạnh đó, việc sinh thiết tổn thương không được chỉ định thường quy do chi phí tốn kém và yêu cầu trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao.

Dermoscopy là một phương pháp chẩn đoán với kỹ thuật đơn giản hơn, không xâm lấn và chi phí thấp hơn so với sinh thiết da. Việc chẩn đoán bằng dermoscopy đã giúp tăng tỷ lệ chẩn đoán sớm từ 66,8% lên 88,9%, với độ nhạy từ 91-98% và độ đặc hiệu từ 85-95% trong chẩn đoán BCC.

Các đặc điểm Dermoscopy điển hình của BCC

• Dermoscopy giúp phát hiện một số đặc điểm vi cấu trúc đặc trưng của BCC, bao gồm:
• Mạch máu dạng nhánh: Các mạch máu giãn dạng nhánh là dấu hiệu đặc trưng, thường thấy trong BCC không sắc tố.
• Cấu trúc dạng lá: Các vùng sắc tố có hình dạng giống lá cây, thường gặp trong BCC sắc tố.
• Ổ sắc tố màu xanh xám: Những cụm tế bào ung thư tích tụ melanin, tạo thành các cấu trúc bầu dục màu xám lam.
• Dải trắng sáng và đốm trắng bóng: Những vùng phản xạ ánh sáng mạnh, cho thấy sự xơ hóa mô liên quan đến quá trình phát triển khối u.
• Mất mạng lưới sắc tố: Không giống như nốt ruồi, bớt sắc tố hoặc melanoma, BCC không có cấu trúc mạng lưới sắc tố điển hình.
• Loét và giãn mao mạch: Một số dạng BCC có thể bị loét nhẹ, kèm theo giãn mao mạch.

Kết luận

Dermoscopy là một công cụ có giá trị cao trong phát hiện sớm và quản lý BCC. Với độ nhạy và độ đặc hiệu vượt trội so với quan sát lâm sàng thông thường, kỹ thuật này giúp cải thiện khả năng chẩn đoán, tối ưu hóa điều trị và nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân. Trong bối cảnh gia tăng tỷ lệ mắc ung thư da, đặc biệt là ở các nhóm nguy cơ cao, dermoscopy đóng vai trò thiết yếu trong y học lâm sàng hiện đại, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao hiệu quả điều trị bệnh lý da liễu.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Lallas A, Apalla Z, Argenziano G, et al. "The dermoscopic universe of basal cell carcinoma." Dermatologic Clinics, 2018;36(4):389-401.

2. Malvehy J, Puig S, Carrera C, et al. "Dermoscopy of pigmented basal cell carcinoma: A distinct morphological pattern." Journal of the American Academy of Dermatology, 2016;75(3):497-505.

3. Suppa M, Gandini S, Njimi H, et al. "Prevalence and distribution of dermoscopic patterns of basal cell carcinoma: A meta-analysis." British Journal of Dermatology, 2019;180(2):503-514.

4. World Health Organization (WHO). Skin Cancers: Early Diagnosis and Dermoscopy.

Viết bài: BS. Đồng Xuân Kiên - Khoa Chẩn đoán hình ảnh

Đăng bài: Phòng Công tác xã hội