Hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe dành cho người bệnh và người nhà tại khoa Bệnh da tự miễn và vảy nến: Hướng dẫn nhận biết và phòng ngừa một số bệnh da dị ứng do thuốc

Nhằm nâng cao kiến thức chăm sóc sức khỏe cho người bệnh điều trị nội trú, khoa Bệnh da tự miễn và vảy nến phối hợp với Phòng Điều dưỡng và Phòng Công tác xã hội thường xuyên tổ chức các buổi truyền thông giáo dục sức khỏe với nhiều chủ đề thiết thực.

Vừa qua, khoa đã tổ chức buổi truyền thông với chủ đề "Hướng dẫn nhận biết và phòng ngừa một số bệnh da dị ứng do thuốc", thu hút sự tham gia tích cực của đông đảo người bệnh và người nhà đang điều trị nội trú tại khoa.

Dị ứng thuốc là phản ứng quá mức, bất thường, có hại cho cơ thể NB khi dùng hoặc tiếp xúc với thuốc (dị nguyên kết hợp với kháng thể hoặc yếu tố tương đương), do đã qua giai đoạn mẫn cảm. Dị ứng thuốc không phụ thuộc vào liều lượng thuốc, nó có tính mẫn cảm chéo, với 1 số triệu chứng/hội chứng lâm sàng nhất định, thường có biểu hiện ngoài da và rất ngứa. Nếu dùng lại thuốc gây dị ứng/có hoạt chất tương đương thì phản ứng dị ứng sẽ xảy ra nặng hơn và có thể tử vong.

Trước buổi truyền thông, khoa Bệnh da tự miễn và vảy nến tổ chức họp Hội đồng người bệnh cấp khoa dưới sự chủ trì của ThS. ĐD. Hoàng Hồng Hạnh – Điều dưỡng trưởng khoa.

Tại buổi họp, người bệnh và người nhà được phổ biến nội quy khoa phòng, quyền và nghĩa vụ của người bệnh, các quy định bảo đảm an toàn trong quá trình điều trị. Đồng thời, người bệnh có cơ hội trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế về những vấn đề còn băn khoăn trong quá trình điều trị, chăm sóc và sinh hoạt tại khoa.

Những ý kiến đóng góp của người bệnh được ghi nhận đầy đủ nhằm góp phần cải tiến chất lượng dịch vụ, nâng cao chất lượng chăm sóc và hướng tới sự hài lòng của người bệnh.

Sau phần họp Hội đồng người bệnh, CNĐD. Nguyễn Việt Hưng – Điều dưỡng khoa Bệnh da tự miễn và vảy nến đã trực tiếp trình bày bài truyền thông " Hướng dẫn nhận biết và phòng ngừa một số bệnh da dị ứng do thuốc ".

Tại buổi truyền thông, người bệnh và người nhà được giới thiệu những kiến thức cơ bản để nhận biết các thể dị ứng thuốc, nguyên tắc điều trị, phòng bệnh và chăm sóc người bệnh dị ứng thuốc thể nặng.

Những ý kiến đóng góp của người bệnh được ghi nhận đầy đủ nhằm góp phần cải tiến chất lượng dịch vụ, nâng cao chất lượng chăm sóc và hướng tới sự hài lòng của người bệnh.

Các loại thuốc gây dị ứng phổ biến

• Vaccine, protein huyết thanh
• Kháng sinh
• Thuốc giảm đau, hạ sốt, chống viêm (Aspirin, Paracetamol,…..)
• Thuốc gây tê (Novocain, Lidocain)
• Thuốc chống đông Heparin
• Thuốc tim mạch (Digoxin)
• Các vitamin C, B1, B6, PP
• Thuốc lợi tiểu (Furosemide, Hydrochlorthiazide)

 Một số thể dị ứng thuốc

• Mày đay cấp: xuất hiện cấp tính và kéo dài <6 tuần.TTCB: các ban đỏ, sẩn phù, có thể tập trung thành mảng lớn, kèm ngứa nhiều, gặp ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể. Tổn thương xuất hiện và thường biến mất sau 24 giờ
• Phù Quincke: Có thể đơn thuần hoặc kết hợp với mày đay. Biểu hiện: phù nề mí mắt, môi, đầu chi và các vị trí khác (phù nề dưới da). Nếu phù nề thanh quản có thể gây khó thở
• Shock phản vệ: Lâm sàng của shock PV khá đa dạng, thường xảy ra chớp nhoáng sau dùng thuốc từ vài giây đến 20-30 phút, khởi đầu là cảm giác lạ thường (bồn chồn, lo lắng,..). Sau đó là sự xuất hiện nhanh các triệu chứng ở một hoặc nhiều cơ quan (tim mạch, hô hâp, tiêu hóa, tiết niệu…). Biểu hiện: ngứa ran khắp người, đau quặn bụng, đại tiểu tiện không tự chủ, mạch nhanh nhỏ, khó bắt, huyết áp tụt/không đo được, khó thở, biểu hiện nặng có thể hôn mê, suy hô hấp, trụy mạch -> có thể dẫn đến tử vong

• Đỏ da toàn thân: Đỏ da toàn thân do thuốc là tình trạng bệnh lý đặc trưng bởi hiện tượng da đỏ, bong vảy 90% diện tích cơ thể sau khi dùng thuốc
• Hồng ban đa dạng: dát đỏ, sẩn phù, mụn nước, bọng nước thành hình bia bắn điển hình hoặc không điển hình. Vị trí phân bố: thường ở các chi, lòng bàn chân, mặt

• Phát ban mụn mủ lan tỏa cấp tính (AGEP)

Biểu hiện: nhiều mụn mủ vô trùng trên nền da đỏ không ở vị trí nang lông, diễn biến cấp tính sau dùng thuốc vài giờ đến 2-3 ngày. Tổn thương thường xuất hiện ở mặt, nếp gấp (nách, bẹn) sau lan ra thân mình, chi trên. Bệnh tự giảm sau 1-2 tuần sau dừng thuốc là tác nhân gây bệnh

• Hội chứng Steven-Johnson và Lyell

Hội chứng cấp tính của da và niêm mạc sau khi dùng thuốc đặc trưng bởi hiện tượng hoại tử và ly tách của thượng bì. Cả 2 hội chứng đều có sự tương đồng trong biểu hiện lâm sàng, nguyên nhân do thuốc và cơ chế bệnh sinh, chỉ khác biệt về mức độ thương tổn

-    Tổn thương <10% diện tích cơ thể, chủ yếu là tổn thương niêm mạc: HC S-J

-    Tổn thương 10-30% diện tích cơ thể: HC S-J hoặc xen giữa HCS-J và HC Lyell

-    Tổn thương >30% diện tích cơ thể: HC Lyell

 Phòng bệnh

• Chỉ nên dùng thuốc điều trị bệnh theo đúng chỉ định của bác sĩ, không tự ý mua thuốc cũng như giới thiệu thuốc điều trị cho người khác vì nghĩ rằng họ có bệnh lý giống mình. Việc sử dụng thuốc đúng hướng dẫn của bác sĩ điều trị và được theo dõi, chăm sóc là điều cần thiết nhằm giảm thiểu các phản ứng có hại của thuốc.
• Khi NB đã điều trị ổn định, cần tư vấn cho NB và người nhà tránh dùng lại những thuốc nghi ngờ gây dị ứng (nên có sổ theo dõi các loại thuốc, nguyên nhân gây dị ứng)
• Nên tái khám đúng bác sĩ đã chỉ định thuốc để bác sĩ có thể thay đổi thuốc điều trị nếu cần.
• Thông báo cho bác sĩ tiền sử dị ứng thuốc của bản thân và các loại thuốc đang sử dụng để được tư vấn, hướng dẫn cách dùng thuốc an toàn, hiệu quả.
• Không nghe người không có chuyên môn mách bảo các phương thuốc có nguồn gốc hoặc không có nguồn gốc.
• Đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để thăm khám và điều trị kịp thời khi có các dấu hiệu bất thường sau khi dùng thuốc. Ví dụ như mệt mỏi, choáng váng, buồn nôn, mẩn ngứa, sốt…

 Chia sẻ từ người bệnh:

"Trước đây tôi nghĩ có những loại thuốc uống sẽ không bị dị ứng ví dụ như thuốc hạ sốt, vitamin. Sau buổi truyền thông được các bác sĩ chia sẻ tôi mới biết hóa ra thuốc nào cũng có thể gây dị ứng"

 "Buổi truyền thông rất dễ hiểu, giúp tôi biết cách phân biệt bệnh và phòng tránh. Từ nay nếu bị dị ứng, tôi sẽ đến bệnh viện khám luôn chứ không đi gặp thầy lang hay dùng thuốc theo mẹo dân gian nữa."

 Viết bài: Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và phục hồi chức năng

Đăng bài: Phòng Công tác xã hội