Dupilumab trong Pemphigoid bọng nước

1. Giới thiệu

Pemphigoid bọng nước là bệnh da bọng nước tự miễn dưới thượng bì thường gặp nhất, chủ yếu xảy ra ở người cao tuổi. Bệnh đặc trưng bởi tự kháng thể chống lại các protein hemidesmosome BP180 (collagen XVII) và BP230. Bệnh ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và có thể đe dọa tính mạng.

Trong nhiều năm, pemphigoid bọng nước được xem chủ yếu là bệnh tự miễn qua trung gian kháng thể và bổ thể. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy vai trò của IL-4/IL-13 và bạch cầu ái toan trong sinh bệnh học pemphigoid bọng nước. Nồng độ IL-4 và IL-13 tăng tại tổn thương và dịch bọng nước, thúc đẩy đáp ứng của Th2, sản xuất IgE đặc hiệu và hoạt hóa bạch cầu ái toan. Các bạch cầu ái toan sau đó giải phóng protein độc tế bào, góp phần phá hủy màng đáy và hình thành bọng nước.

Điều trị kinh điển dựa vào corticosteroid tại chỗ và toàn thân, các thuốc ức chế miễn dịch, tuy nhiên các phương pháp này gây ra nhiều tác dụng phụ. Thuốc dupilumab đã mở ra cơ hội sử dụng thuốc an toàn hiệu quả trong bệnh pemphigoid bọng nước và là thuốc sinh học đầu tiên được FDA phê duyệt cho bệnh lý này.

Dupilumab là kháng thể đơn dòng nguồn gốc từ người thuộc nhóm IgG4, gắn đặc hiệu vào tiểu đơn vị alpha của thụ thể IL-4 (IL-4Rα) gây ức chế đồng thời tín hiệu của cả IL-4 và IL-13, từ đó làm giảm di chuyển và huy động bạch cầu ái toan đến mô tổn thương, giảm sản xuất IgE và các cytokin, chemokin tiền viêm, hạn chế đáp ứng của Th2 sai lệch gây mất dung nạp với BP180.

2. Bằng chứng lâm sàng của dupilumab trong pemphigoid bọng nước

Trước đây dupilumab đã được sử dụng off-label dựa trên nhiều báo cáo ca và loạt ca nhỏ cho kết quả khả quan. Đến giai đoạn 2020- 2024, thử nghiệm LIBERTY-BP ADEPT được tiến hành đã chứng minh rõ hiệu quả và tính an toàn của thuốc này. Nghiên cứu ngẫu nhiên, mù đôi, đối chứng giả dược, đánh giá hiệu quả của dupilumab ở 106 bệnh nhân pemphigoid bọng nước mức độ trung bình và nặng, bệnh nhân được dùng dupilumab 300 mg mỗi 2 tuần (sau khi dùng liều tải) hoặc giả dược, kết hợp corticosteroid đường uống trong 52 tuần. Tại tuần 36, tỷ lệ lui bệnh bền vững cao hơn ở nhóm dupilumab so với giả dược (18,3% so với 6,1%). Dupilumab đồng thời giúp cải thiện ngứa, giảm liều corticosteroid toàn thân và thuốc ức chế miễn dịch khác. Tỷ lệ biến cố bất lợi tương đương giữa hai nhóm và không ghi nhận tử vong ở nhóm dupilumab.

Một tổng quan hệ thống công bố năm 2025 đã tổng hợp được 25 nghiên cứu với 240 bệnh nhân pemphigoid bọng nước được điều trị dupilumab cho kết luận đây là một lựa chọn điều trị hiệu quả và an toàn ở bệnh lý này.

Ngày 20/6/2025: FDA chính thức phê duyệt dupilumab cho điều trị pemphigoid bọng nước ở người lớn, đây là thuốc sinh học đầu tiên được phê duyệt cho bệnh lý này.

Dựa trên bằng chứng hiện có, dupilumab có thể được cân nhắc trong pemphigoid bọng nước mức độ trung bình, nặng, đặc biệt ở người cao tuổi có nhiều bệnh đồng mắc, bệnh kháng trị hoặc phụ thuộc corticosteroid. Thuốc cũng có thể là lựa chọn ưu tiên ở bệnh nhân pemphigoid bọng nước kèm viêm da cơ địa, hen, viêm mũi dị ứng. Dupilumab thường được phối hợp với corticosteroid toàn thân ở giai đoạn đầu, sau đó giảm dần và ngừng corticosteroid khi bệnh được kiểm soát, nhằm hạn chế các biến chứng do sử dụng corticosteroid kéo dài.

3. Kết luận

Dupilumab được xem là lựa chọn hứa hẹn trong điều trị pemphigoid bọng nước đặc biệt trên nhóm bệnh nhân cao tuổi, nhiều bệnh lý nền, gặp nhiều tác dụng phụ do dùng corticoid kéo dài. Tuy nhiên, cũng cần thêm các dữ liệu dài hạn và các nghiên cứu so sánh đối đầu để xác định rõ vai trò tối ưu của thuốc trong bệnh lý này.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.      Chen Y, Sun K, Chang J. Dupilumab treatment outcomes in bullous pemphigoid: a systematic review and single-arm meta-analysis. Front Immunol. 2026;17:1651543.

2.      Chen F, Wang Y, Chen X, Yang N, Li L. Targeting interleukin 4 and interleukin 13:a novel therapeutic approach in bullous pemphigoid. Ann Med. 2023;55(1):1156-1170.

3.      Shipman WD, Singh K, Cohen JM, Leventhal J, Damsky W, Tomayko MM. Immune checkpoint inhibitor-induced bullous pemphigoid is characterized by interleukin (IL)-4 and IL-13 expression and responds to dupilumab treatment. Br J Dermatol. 2023;189(3):339-341.

4.      Caux F, Prost-Squarcioni C, Schmidt E, et al. Study Design of a Phase 2/3 Randomized Controlled Trial of Dupilumab in Adults with Bullous Pemphigoid: LIBERTY-BP ADEPT. Dermatology and Therapy. 2024.

5.      Jobst K, Künzel SR, Beissert S, Abraham S. Dupilumab in patients with bullous pemphigoid and concomitant atopy. Front Pharmacol. 2025;16:1656089.

Viết bài: ThS. BS Lê Thị Hoài Thu - Khoa laser và săn sóc da- phòng khám chuyên đề bệnh da bọng nước tự miễn

Đăng bài: Phòng Công tác xã hội